Ղազարոս Սարյանի կյանքի և ստեղծագործության անհայտ էջեր՝ նրա 1939–1940 թթ. նամակների հիման վրա

Հեղինակներ

  • Ռուզան Ղազարոսի Սարյան ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտ

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##-:

https://doi.org/10.58580/18290019-2025.1.68-4

Ամփոփում

Ղազարոս Սարյանի հարուստ նամակագությունը հիմք է տալիս ավելի մանրամասն ուսումնասիրելու նրա կենսագրությունը և ստեղծագործությունը՝ մանավանդ նրա որպես անհատի և կոմպոզիտորի կայացման տարիներին: Մեր ուսումնասիրության կենտրոնում են նրա 1939-1945 թթ., Մոսկվայի Գնեսինների անվան երաժշտական ուսումնարանում սովորելու, բանակում ծառայելու, պատերազմական վերջին երկու տարիների նամակները: Հորը՝ ականավոր նկարիչ Մարտիրոս Սարյանին, մորը՝ գրող, մանկավարժ և լուսավորիչ, Ղազարոս Աղայանի դստերը, Լուսիկ Սարյանին, հորաքրոջը՝ Կատարինե Սամարցյանին, հորեղբորը՝ Հովհաննես Սարյանին ուղղված նամակներից հայտնի են դառնում բազմաթիվ հետաքրքիր և կարևոր փաստեր Ղազարոսի բնավորության գծերի և կամայական խառնվածքի կայացման, նրա երաժշտական հետաքրքրությունների և ստեղծագործությունների մասին: Նամակները գրված են հայերեն և ռուսերեն լեզվի լավ իմացությամբ, անկեղծ և անկաշկանդ շարադրանքով: Դրանք նաև, հուզական զգացմունքային և կարոտով լի են, երբ խոսքը Հայաստանի, հայրական տան, սիրելի և հարազատ մարդկանց մասին է: Ուսումնասիրվող 6 տարիների նամակները մեզ բացահայտում են ուժեղ, նպատակասլաց, սկզբունքային և առնական խառնվածքի տեր երիտասարդին, որին ավելի ուշ տարիներին՝ որպես Լազար Մարտիրոսի կայացած տղամարդուն, կոմպեզիտորին, Երևանի Կոմիտասի անվան կոնսերվատորիայի ռեկտորին և հասարակական գործչին կճանաչեն, կսիրեն և կհարգեն նրա բազմաթիվ գործընկերներն ու ուսանողները:

Հեղինակի կենսագրությունը

Ռուզան Ղազարոսի Սարյան, ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտ

Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի ռուսաց լեզվի և գրականության բաժինը, բանասիրական գիտությունների թեկնածու: Աշխատել է` ՀՀ ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտի կերպարվեստի բաժնի ավագ գիտաշխատող, Մ. Սարյանի տուն-թանգարանի 2004-2023 թթ. տնօրեն, այժմ նույն թանգարանի ցուցադրությունների բաժնի պատասխանատու: 2006 թ. ՀՀ Նկարիչների միության անդամ է։ 2004-2025 թթ. համադրել և կազմակերպել է Մ. Սարյանի ստեղծագործությունների երեք տասնյակից ավելի ցուցահանդեսներ Հայաստանում և արտերկրում: 2000-2025 թթ. Մ. Սարյանի կյանքին և արվեստին նվիրված դասախոսություններով հանդես է եկել Փարիզում (Սորբոնի համալսարանում), (INALCO), Լոնդոնի Հայկական ինստիտուտում, Լոս Անջելեսի Համալսարանում (UCLA), Բոստոնի, Ամստերդամի, Անտվերպենի, Քյոլնի, Մարսելի, Վիեննայի հայ համայնքներում: Հանդիսանում է Ֆրանսիայի Հանրապետության գրականության և արվեստի շքանշանի ասպետ (2009 թ.), պարգևատրվել է ՀՀ ԿԳՄՍ ոսկե մեդալով (2023 թ.): Հրապարակել է մի շարք գրքեր և պատկերագրքեր՝ «Մարտիրոս Սարյան. Նամակներ (1908-1928)», 1-ին հատոր, (կազմող, առաջաբանի և ծանոթագրությունների հեղինակ՝ Ռ. Սարյան, Եր., Տիգրան Մեծ, 2002, -596 էջ, Сарьян Р., «Сарьян и Россия», книга-албом, Ер., Тигран Мец, 2006, «Սարյանը և Փարիզը», եաշերի, նամակների և հոդվածների ժողովածու, կազմող և խմբագիր' Ռ Սարյան, Եր, «Գասպրինտ» 2007: Գիքն արժանացեւ է ՀՀ մշակույթի նախարարությանդիպյոմխ Sarian etParis, recueil d’entretiens, lettres, souvenirs et articles, compilation et projet par Rouzan Sarian, Erevan, «Gasprint», 2008, - 276p. և 7 գրքեր վերջինը նշենք՝ «Լուսիկը՝ Սարյանի մուսան» պարկերագիրք, կազմող, առաջաբանի և ծանոթագրությունների հեղինակ՝ Ռ. Սարյան, Եր., «Անտարես», 2023, 176 էջ։ Շուրջ 8 գիտական հոդվածներ։

Հղումներ

Берко М., Лазарь Сарьян, Ер.: Луйс 1994, - 96 с.

Նամակներ ռազմաճակատից, /Կազմող և խմբագիր' Արաքսի Սարյան, Եր., «Հայաստանի կոմպոզիտորների միություն» հրատ., 2005, - 72 Էջ.

Ղազարոս Սարյանը և նրա ժամանակը. Лазарь Сарьян и его время, /Կազմող և խմբագիր' Արաքսի Սարյան, Եր., Կոմիտաս, 2013 թ., - 352 Էջ.

Ներբեռնումներ

Հրատարակվել է

2026-09-01

Ինչպես մեջբերել

Ղազարոսի Սարյան Ռ. (2026). Ղազարոս Սարյանի կյանքի և ստեղծագործության անհայտ էջեր՝ նրա 1939–1940 թթ. նամակների հիման վրա. Երաժշտական Հայաստան, 68(1), 4–11. https://doi.org/10.58580/18290019-2025.1.68-4

Թողարկում

Հտ․ 68 Հմր․ 1 (2026): Երաժշտական Հայաստան

Բաժին

Հոդված

Արտոնագհր

Ստեղծագործական համայնքներ արտոնագիր

Այս աշխատանքն արտոնագրված է որպես a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.